บทความนำเข้า-ส่งออก
No Responses 02/10/2026

เวลาคุยราคากับคู่ค้าต่างประเทศ คำว่า FOB, CIF หรือ EXW มักโผล่มาในใบเสนอราคาเสมอ แต่หลายครั้งเขียนแค่ 3 ตัวอักษร โดยไม่บอกว่าส่งมอบที่ไหน ทำให้ผู้ซื้อและผู้ขายเข้าใจไม่ตรงกันว่าใครต้องจ่ายค่ารถ ค่าท่าเรือ หรือใครรับผิดชอบถ้าสินค้าเสียหายระหว่างทาง บทความนี้สรุป Incoterms® 2020 ทั้ง 11 เทอมแบบเข้าใจง่าย พร้อมตัวอย่างจากงานส่งออก-นำเข้าจริง

Read in English: Incoterms® 2020 Explained

สรุปใน 30 วินาที

  • Incoterms® 2020 คือกฎกลางของหอการค้านานาชาติ (ICC) ที่บอกว่าผู้ขายส่งมอบสินค้าที่ไหน ใครจ่ายค่าใช้จ่ายส่วนไหน และใครทำพิธีการศุลกากร
  • ทุกเทอมต้องตามด้วยสถานที่ เช่น FCA โรงงานผู้ขาย ถ.พระราม 2 สมุทรสาคร Incoterms® 2020 ถ้าเปลี่ยนสถานที่ ความรับผิดชอบก็เปลี่ยนตาม
  • FCA ไม่ได้จบที่ท่าเรือเสมอไป ถ้าระบุโรงงานผู้ขาย ความเสี่ยงโอนไปผู้ซื้อตั้งแต่โหลดสินค้าขึ้นรถที่โรงงาน
  • กลุ่ม C (CFR, CIF, CPT, CIP) ผู้ขายจ่ายค่าขนส่งถึงปลายทาง แต่ความเสี่ยงโอนไปผู้ซื้อตั้งแต่ต้นทาง
  • ส่งเป็นตู้คอนเทนเนอร์ ควรใช้ FCA, CPT หรือ CIP แทน FOB, CFR หรือ CIF
Infographic สรุป Incoterms 2020 ทั้ง 11 เทอม ใครจ่ายอะไร ความเสี่ยงโอนตรงไหน
Infographic สรุป Incoterms 2020 ทั้ง 11 เทอม (คลิกเพื่อดูภาพขนาดเต็ม)

Incoterms คืออะไร กำหนดอะไรบ้าง

Incoterms ย่อมาจาก International Commercial Terms เป็นชุดกฎที่หอการค้านานาชาติ (International Chamber of Commerce: ICC) จัดทำขึ้นเพื่อให้ผู้ซื้อและผู้ขายทั่วโลกใช้ภาษาเดียวกันเรื่องการส่งมอบสินค้า ฉบับที่ใช้ในปัจจุบันคือ Incoterms® 2020 ซึ่งมีผลตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2020

Incoterms กำหนด 3 เรื่องหลัก

  1. ส่งมอบที่ไหน จุดส่งมอบคือจุดที่ความเสี่ยงต่อสินค้าเสียหายหรือสูญหาย โอนจากผู้ขายไปผู้ซื้อ
  2. ใครจ่ายค่าอะไร เช่น ค่ารถขนส่งในประเทศ ค่าท่าเรือ ค่าระวางเรือ ค่าประกันภัย ผู้ขายจ่ายถึงจุดไหน ผู้ซื้อจ่ายต่อจากจุดไหน
  3. ใครทำพิธีการศุลกากร ใครทำใบขนสินค้าขาออก ใครทำใบขนสินค้าขาเข้า และใครจ่ายภาษีอากรนำเข้า

สิ่งที่ Incoterms ไม่ได้กำหนด คือราคาสินค้า วิธีชำระเงิน (T/T, L/C, D/P) การโอนกรรมสิทธิ์ในตัวสินค้า และผลของการผิดสัญญา เรื่องเหล่านี้ต้องเขียนไว้ในสัญญาซื้อขายแยกต่างหาก และ Incoterms จะมีผลก็ต่อเมื่อคู่สัญญาระบุไว้ในสัญญา ใบเสนอราคา หรือ Proforma Invoice

กฎข้อแรก: เทอมต้องตามด้วยสถานที่เสมอ

รูปแบบที่ถูกต้องคือ [เทอม] + [สถานที่ที่ระบุ] + Incoterms® 2020 สถานที่ยิ่งละเอียดยิ่งดี เพราะสถานที่คือตัวตัดสินว่าค่าใช้จ่ายและความเสี่ยงของใครจบตรงไหน

เขียนแบบนี้ ปัญหา ควรเขียนแบบนี้
FCA ไม่รู้ว่าส่งมอบที่โรงงานหรือที่ท่าเรือ ใครจ่ายค่ารถไปท่าก็ไม่ชัด FCA Seller’s factory, Rama 2 Rd., Samut Sakhon Incoterms® 2020
FOB Thailand ประเทศไม่ใช่ท่าเรือ ขึ้นเรือที่ท่าเรือกรุงเทพหรือแหลมฉบัง? FOB Laem Chabang Incoterms® 2020
CIF Shanghai ไม่ระบุฉบับ ฉบับ 2010 กับ 2020 มีรายละเอียดต่างกัน และไม่บอกท่าต้นทาง CIF Shanghai Incoterms® 2020, shipment from Laem Chabang

ข้อควรระวังสำหรับกลุ่ม C: สำหรับเทอมกลุ่ม E, F และ D สถานที่หลังเทอมคือจุดส่งมอบ แต่เทอมกลุ่ม C (CFR, CIF, CPT, CIP) สถานที่หลังเทอมคือปลายทางที่ผู้ขายจ่ายค่าขนส่งถึง ส่วนจุดส่งมอบอยู่ที่ต้นทาง จึงควรระบุท่าหรือจุดต้นทางไว้ในสัญญาด้วย

11 เทอมของ Incoterms® 2020 แบ่งเป็น 4 กลุ่ม

Incoterms® 2020 มี 11 เทอม ใช้ได้กับการขนส่งทุกรูปแบบ (ทางเรือ ทางอากาศ ทางบก หรือหลายรูปแบบรวมกัน) 7 เทอม และใช้ได้เฉพาะทางเรือหรือทางน้ำภายในประเทศ 4 เทอม (FAS, FOB, CFR, CIF)

เทอม ชื่อเต็ม ขนส่ง จุดส่งมอบ (ความเสี่ยงโอน) ผู้ขายจ่ายถึง
EXW Ex Works ทุกรูปแบบ สถานที่ของผู้ขาย ยังไม่โหลดขึ้นรถ เตรียมสินค้าให้พร้อมเท่านั้น
FCA Free Carrier ทุกรูปแบบ ถ้าระบุสถานที่ผู้ขาย: โหลดขึ้นรถผู้ซื้อแล้ว / ถ้าระบุที่อื่น: บนรถผู้ขาย พร้อมขนลง จุดส่งมอบ + พิธีการส่งออก
FAS Free Alongside Ship ทางเรือ วางข้างลำเรือที่ท่าต้นทาง ข้างลำเรือ + พิธีการส่งออก
FOB Free On Board ทางเรือ สินค้าอยู่บนเรือที่ท่าต้นทาง สินค้าขึ้นเรือ + พิธีการส่งออก
CFR Cost and Freight ทางเรือ สินค้าอยู่บนเรือที่ท่าต้นทาง ค่าระวางถึงท่าปลายทาง
CIF Cost, Insurance and Freight ทางเรือ สินค้าอยู่บนเรือที่ท่าต้นทาง ค่าระวาง + ประกันขั้นต่ำ ICC (C) ถึงท่าปลายทาง
CPT Carriage Paid To ทุกรูปแบบ ส่งให้ผู้ขนส่งรายแรก ค่าขนส่งถึงปลายทางที่ระบุ
CIP Carriage and Insurance Paid To ทุกรูปแบบ ส่งให้ผู้ขนส่งรายแรก ค่าขนส่ง + ประกันขั้นต่ำ ICC (A) ถึงปลายทาง
DAP Delivered at Place ทุกรูปแบบ ถึงปลายทางที่ระบุ บนรถ พร้อมขนลง ถึงปลายทาง ไม่รวมพิธีการและภาษีนำเข้า
DPU Delivered at Place Unloaded ทุกรูปแบบ ถึงปลายทางที่ระบุ ขนลงแล้ว ถึงปลายทาง + ค่าขนลง
DDP Delivered Duty Paid ทุกรูปแบบ ถึงปลายทางที่ระบุ พร้อมขนลง ถึงปลายทาง + พิธีการนำเข้าและภาษีอากร

กลุ่ม E: ผู้ซื้อมารับเองที่สถานที่ของผู้ขาย

EXW ผู้ขายรับผิดชอบน้อยที่สุด แค่เตรียมสินค้าให้พร้อมที่โรงงานหรือโกดัง ผู้ซื้อต้องโหลดสินค้าเอง ขนส่งเอง และทำพิธีการส่งออกในประเทศผู้ขายเอง จึงเหมาะกับการซื้อขายในประเทศมากกว่าการส่งออก

กลุ่ม F: ส่งมอบที่ต้นทาง ผู้ซื้อจ่ายค่าขนส่งหลัก

FCA ผู้ขายส่งมอบให้ผู้ขนส่งที่ผู้ซื้อจัดหา ณ สถานที่ที่ระบุ และทำพิธีการส่งออกเสมอ FAS ผู้ขายวางสินค้าข้างลำเรือ FOB ผู้ขายส่งมอบเมื่อสินค้าอยู่บนเรือที่ผู้ซื้อจองไว้ ทั้งกลุ่มนี้ผู้ซื้อเป็นคนจ่ายค่าระวางและเลือกสายเรือหรือ Forwarder เอง

กลุ่ม C: ผู้ขายจ่ายค่าขนส่งหลัก แต่ความเสี่ยงโอนที่ต้นทาง

CFR และ CIF ใช้กับทางเรือ ส่วน CPT และ CIP ใช้ได้ทุกรูปแบบ ผู้ขายเป็นคนจองและจ่ายค่าขนส่งไปถึงปลายทาง แต่ความเสี่ยงโอนให้ผู้ซื้อตั้งแต่สินค้าขึ้นเรือ (CFR, CIF) หรือตั้งแต่ส่งให้ผู้ขนส่งรายแรก (CPT, CIP) ส่วน CIF และ CIP ผู้ขายต้องซื้อประกันภัยให้ด้วย

กลุ่ม D: ผู้ขายรับผิดชอบจนถึงปลายทาง

DAP ผู้ขายส่งถึงปลายทางที่ระบุ ผู้ซื้อขนลงเอง DPU เป็นเทอมเดียวที่ผู้ขายต้องขนสินค้าลงที่ปลายทาง DDP ผู้ขายรับภาระมากที่สุด รวมถึงพิธีการนำเข้า อากร และ VAT นำเข้าในประเทศผู้ซื้อ ทั้ง 3 เทอมนี้ความเสี่ยงระหว่างทางเป็นของผู้ขายทั้งหมด

Infographic ตัวอย่าง Incoterms 2020: FCA ที่โรงงานกับที่ท่าเรือ, CIF และข้อผิดพลาดที่เจอบ่อย
Infographic ตัวอย่าง FCA, CIF และข้อผิดพลาดที่เจอบ่อย (คลิกเพื่อดูภาพขนาดเต็ม)

ตัวอย่างที่ 1: FCA ไม่ได้จบที่ท่าเรือเสมอไป

สมมติโรงงานในสมุทรสาครขายอาหารกระป๋อง 1 ตู้ 20 ฟุต ให้ผู้ซื้อในญี่ปุ่น ตกลงกันด้วยเทอม FCA และผู้ซื้อเลือก Forwarder เอง ถ้าสถานที่หลังเทอมต่างกัน ผลจะต่างกันแบบนี้

FCA โรงงานผู้ขาย ถ.พระราม 2 สมุทรสาคร FCA CY แหลมฉบัง
ส่งมอบเมื่อไร โหลดสินค้าเข้าตู้บนรถที่ผู้ซื้อจัดมาเสร็จ รถของผู้ขายถึง CY พร้อมยกตู้ลง
ค่ารถหัวลากไปแหลมฉบัง ผู้ซื้อ ผู้ขาย
ค่ายกตู้ลงและค่าท่าเรือต้นทาง ผู้ซื้อ ผู้ซื้อ (ในทางปฏิบัติควรตกลงให้ชัด)
พิธีการส่งออก ผู้ขาย ผู้ขาย
รถคว่ำระหว่างทางไปท่าเรือ ใครรับความเสี่ยง ผู้ซื้อ เพราะส่งมอบไปแล้วที่โรงงาน ผู้ขาย เพราะยังไม่ถึงจุดส่งมอบ

เทอมเดียวกัน แต่แค่เปลี่ยนสถานที่ ค่ารถไปท่าและความเสี่ยงบนถนนก็เปลี่ยนฝ่าย ถ้าเขียนแค่ “FCA” หรือ “FCA Thailand” จึงเปิดช่องให้เถียงกันได้ทั้งเรื่องค่าใช้จ่ายและการเคลมประกัน

ตัวอย่างที่ 2: CIF จ่ายถึงปลายทาง แต่ความเสี่ยงจบที่ต้นทาง

ผู้ส่งออกไทยขายสินค้าให้ผู้ซื้อในจีนด้วยเทอม CIF Shanghai Incoterms® 2020 ผู้ขายจ่ายค่าระวางและค่าประกันภัยไปจนถึงท่าเรือเซี่ยงไฮ้ แต่ความเสี่ยงโอนให้ผู้ซื้อตั้งแต่สินค้าขึ้นเรือที่แหลมฉบัง

ถ้าเรือเจอพายุกลางทะเลและสินค้าเสียหาย ความเสียหายเป็นของผู้ซื้อ ผู้ซื้อต้องเคลมกับบริษัทประกันเองโดยใช้กรมธรรม์ที่ผู้ขายซื้อไว้ให้ และควรรู้ว่า CIF บังคับประกันขั้นต่ำแค่ ICC (C) ซึ่งคุ้มครองเฉพาะภัยร้ายแรงที่ระบุไว้ เช่น เรือเกยตื้น จม ชน หรือไฟไหม้ แต่ไม่คุ้มครองกรณีน้ำทะเลเข้าตู้หรือระวางเรือ ถ้าพายุทำให้น้ำทะเลเข้าตู้ ผู้ซื้ออาจเคลมไม่ได้เลย ถ้าต้องการความคุ้มครองแบบ All Risks ให้ระบุ ICC (A) ในสัญญา หรือเปลี่ยนไปใช้ CIP ซึ่งบังคับ ICC (A) อยู่แล้ว ทั้ง CIF และ CIP ต้องทำประกันอย่างน้อย 110% ของราคาสินค้าในสัญญา

ตัวอย่างที่ 3: มุมผู้นำเข้าไทย ซื้อ FOB, DAP หรือ DDP ต่างกันอย่างไร

สมมติผู้นำเข้าในสมุทรสาครซื้อเครื่องจักรจากจีน

  • FOB Ningbo: ผู้นำเข้าจองเรือผ่าน Forwarder เอง คุมค่าระวางและกำหนดการได้ จ่ายค่าระวาง ประกันภัย ค่าใช้จ่ายท่าเรือฝั่งไทย ทำพิธีการนำเข้า และจ่ายภาษีอากร
  • DAP โกดังผู้ซื้อ สมุทรสาคร: ผู้ขายจัดส่งถึงหน้าโกดัง แต่ผู้นำเข้ายังต้องทำพิธีการนำเข้าและจ่ายอากรกับ VAT นำเข้าเอง จึงยังต้องมีตัวแทนออกของประสานกับ Forwarder ของผู้ขาย
  • DDP โกดังผู้ซื้อ สมุทรสาคร: ผู้ขายต้องเป็นผู้นำเข้าในไทยเอง ซึ่งผู้ขายต่างประเทศส่วนใหญ่ทำโดยตรงไม่ได้ ก่อนตกลง DDP ควรถามให้ชัดว่าใครจะเป็นผู้นำเข้าในใบขนสินค้า

อีกเรื่องที่ผู้นำเข้าควรรู้ คือกรมศุลกากรคำนวณอากรขาเข้าจากราคา CIF ดังนั้นแม้ซื้อด้วยเทอม EXW, FCA หรือ FOB ก็ต้องแจ้งค่าขนส่งและค่าประกันภัยถึงไทย เพื่อนำไปรวมเป็นราคาศุลกากรในใบขนสินค้า

ข้อผิดพลาดที่เจอบ่อย

  1. เขียนแค่ “FOB” ไม่มีสถานที่และฉบับ ควรเขียนเต็ม เช่น FOB Laem Chabang Incoterms® 2020
  2. ใช้ FOB, CFR, CIF กับตู้คอนเทนเนอร์ ตู้มักส่งมอบที่ CY หลายวันก่อนขึ้นเรือ ช่วงนั้นผู้ขายไม่ได้ดูแลตู้แล้วแต่ยังรับความเสี่ยงอยู่ ICC แนะนำให้ใช้ FCA, CPT หรือ CIP แทน
  3. ขาย EXW ทั้งที่สินค้าจะส่งออก ผู้ขายอาจไม่มีใบขนสินค้าขาออกในชื่อตัวเองไว้เป็นหลักฐานใช้สิทธิ VAT 0% ควรใช้ FCA โรงงานผู้ขายแทน และปรึกษาผู้ทำบัญชีเรื่องภาษี
  4. รับ DDP โดยไม่เช็คภาษีปลายทาง ผู้ขายต้องจ่ายอากรและ VAT นำเข้าในประเทศผู้ซื้อ และต้องนำเข้าในชื่อตัวเองได้ ถ้าทำไม่ได้ให้ใช้ DAP
  5. คิดว่าซื้อ CIF แล้วประกันคุ้มครองทุกอย่าง CIF บังคับแค่ ICC (C) ถ้าต้องการมากกว่านั้นต้องตกลงเพิ่ม
  6. คิดว่า Incoterms กำหนดการชำระเงินด้วย วิธีชำระเงินและการโอนกรรมสิทธิ์ต้องเขียนในสัญญาซื้อขายแยกต่างหาก

Incoterms® 2020 เปลี่ยนอะไรจาก 2010

  • DAT เปลี่ยนเป็น DPU ส่งมอบที่ไหนก็ได้ที่ขนสินค้าลงได้ ไม่จำกัดแค่ Terminal
  • CIP ประกันสูงขึ้น ขั้นต่ำเป็น ICC (A) ส่วน CIF ยังเป็น ICC (C) เหมือนเดิม
  • FCA ออก B/L แบบ On Board ได้ ผู้ซื้อสั่งให้ผู้ขนส่งออก B/L ที่ระบุว่าสินค้าขึ้นเรือแล้วให้ผู้ขาย ใช้ยื่นธนาคารตาม L/C ได้
  • ใช้รถของตัวเองได้ FCA ผู้ซื้อขนส่งเองได้ และ DAP, DPU, DDP ผู้ขายขนส่งเองได้ โดยไม่ต้องจ้างบุคคลที่สาม
  • ค่าใช้จ่ายชัดขึ้น รวมรายการค่าใช้จ่ายของแต่ละฝ่ายไว้ที่ข้อ A9/B9 และระบุหน้าที่ด้านความปลอดภัย (Security) ชัดเจนขึ้น

เลือกเทอมไหนดี

สถานการณ์ เทอมที่เหมาะ เหตุผล
ผู้ส่งออกอยากรับผิดชอบน้อยที่สุด FCA โรงงานผู้ขาย ภาระใกล้เคียง EXW แต่ผู้ขายยังทำใบขนขาออกเอง
ส่งตู้คอนเทนเนอร์ (FCL/LCL) หรือส่งทางอากาศ FCA, CPT, CIP ตรงกับจุดที่ส่งมอบจริง เช่น CY, CFS หรือคลังสินค้าสนามบิน
สินค้าเทกองทางเรือ เช่น ข้าว น้ำตาล แร่ FOB, CFR, CIF สินค้าส่งมอบที่ตัวเรือจริง
ผู้นำเข้าอยากคุมค่าระวางและเลือก Forwarder เอง FCA หรือ FOB ผู้ซื้อจองเรือเอง เห็นต้นทุนค่าขนส่งชัดเจน
ผู้ซื้อต้องการราคาถึงหน้าโกดัง DAP หรือ DPU ผู้ขายจัดขนส่งถึงปลายทาง ส่วนพิธีการและภาษีนำเข้าให้ผู้ซื้อจัดการ
ชำระด้วย L/C ที่ต้องใช้ B/L แบบ On Board FOB, CFR, CIF หรือ FCA ที่ตกลงให้ออก On Board B/L ธนาคารมักต้องการ B/L ที่ยืนยันว่าสินค้าขึ้นเรือแล้ว

คำถามที่พบบ่อย

Incoterms 2010 ยังใช้ได้ไหม

ใช้ได้ ถ้าคู่สัญญาตกลงกันและระบุ “Incoterms 2010” ไว้ในสัญญา ICC ไม่ได้ยกเลิกฉบับเก่า แต่แนะนำให้ใช้ฉบับล่าสุด ข้อสำคัญคือต้องระบุฉบับให้ชัดทุกครั้ง

FOB กับ FCA ต่างกันอย่างไร

FOB ส่งมอบเมื่อสินค้าอยู่บนเรือ ใช้ได้เฉพาะทางเรือ ส่วน FCA ส่งมอบให้ผู้ขนส่งที่สถานที่ที่ระบุ เช่น โรงงานผู้ขาย CY หรือคลังสินค้าสนามบิน ใช้ได้ทุกรูปแบบ สำหรับตู้คอนเทนเนอร์ FCA ตรงกับความจริงมากกว่า เพราะผู้ขายส่งตู้ที่ CY ก่อนขึ้นเรือ

ค่า THC ต้นทางใครจ่าย

FOB ผู้ขายจ่ายจนสินค้าขึ้นเรือ ส่วน FCA ขึ้นกับจุดส่งมอบ ในทางปฏิบัติสายเรือแต่ละรายเรียกเก็บต่างกัน จึงควรเขียนในใบเสนอราคาให้ชัดว่า THC ต้นทางและปลายทางเป็นของใคร

Incoterms ใช้กับการซื้อขายในประเทศได้ไหม

ได้ Incoterms® 2020 ออกแบบให้ใช้ได้ทั้งการซื้อขายในประเทศและระหว่างประเทศ ข้อที่เกี่ยวกับพิธีการศุลกากรจะใช้เฉพาะเมื่อมีการส่งออกหรือนำเข้า

CIF และ CIP ต้องทำประกันเท่าไร

อย่างน้อย 110% ของราคาสินค้าในสัญญา ในสกุลเงินเดียวกับสัญญา CIF ขั้นต่ำ ICC (C) ส่วน CIP ขั้นต่ำ ICC (A)

ต้องการให้ Met-Logs ช่วยดูเงื่อนไข Incoterms ในใบเสนอราคา คำนวณต้นทุนค่าขนส่งถึงหน้าโกดัง หรือดูแลพิธีการศุลกากรทั้งขาเข้าและขาออก ดูรายละเอียดที่ บริการตัวแทนออกของ และ ขนส่งทางเรือ FCL/LCL และทางอากาศ

มีคำถามเรื่อง Incoterms หรือต้องการให้ช่วยดูแลชิปเมนต์?

ทีมงาน Met-Logs ตอบกลับในวันทำการ จันทร์–ศุกร์ 08:30–17:30 น.

📞 โทร 02-415-4323📝 ขอใบเสนอราคา💬 แชททาง LINE✉️ support@met-logs.com

Incoterms® เป็นเครื่องหมายการค้าจดทะเบียนของหอการค้านานาชาติ (ICC) บทความนี้เป็นสรุปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่ข้อความทางการของ ICC

Read in English: Incoterms® 2020 Explained: All 11 Rules, Who Pays for What and Where Risk Passes